Trợ cấp thất nghiệp tại Hàn Quốc Làm Tăng 240000 Lao Động Không Chính Thức: Động Lực Hỗ Trợ Hay Con Dao Hai Lưỡi?

Việc tăng mức trợ cấp thất nghiệp từ năm 2019 đã dẫn đến một hệ quả  chính là số lượng lao động không chính thức tại Hàn Quốc tăng thêm khoảng 240.000 người. Liệu điều này có đang phản ánh xu hướng tiêu cực khi một bộ phận lao động lựa chọn cách làm việc chỉ đủ thời gian tối thiểu để đáp ứng điều kiện nhận trợ cấp, sau đó lại tiếp tục quay lại tình trạng thất nghiệp?

Tất nhiên sự thay đổi trong chính sách trợ cấp đã mang lại nhiều lợi ích cho người lao động gặp khó khăn, nhưng một mặt khác, việc người lao động phản ứng lại đã đặt ra những câu hỏi về tính bền vững của hệ thống. Khi mức trợ cấp thất nghiệp tối thiểu hiện tại còn cao hơn cả mức lương tối thiểu của người lao động làm việc toàn thời gian, liệu đây có phải là một chính sách thực sự khuyến khích người lao động quay trở lại thị trường việc làm?

Theo báo cáo “Tác động của Trợ cấp Thất nghiệp đối với Lao động Không Chính thức” do Viện Fightersch công bố vào ngày 18/3, có một mối tương quan trực tiếp giữa mức trợ cấp thất nghiệp và sự gia tăng của lao động không chính thức. Cụ thể, cứ mỗi 1% tăng trong tỷ lệ trợ cấp so với mức lương trung bình trước khi thất nghiệp, tỷ lệ lao động không chính thức cũng tăng thêm 0,12%.

Để thấy rõ tác động này, có thể nhìn vào giai đoạn từ năm 2018 đến 2019, khi tỷ lệ trợ cấp thất nghiệp được nâng từ 50% lên 60% mức lương trung bình. Cùng thời điểm đó, tỷ lệ lao động không chính thức cũng tăng 1,2%. Nếu áp dụng phương pháp phân tích này vào bối cảnh hiện tại, hệ thống trợ cấp thất nghiệp mới có thể đã làm tăng thêm 241.000 lao động không chính thức trong nền kinh tế Hàn Quốc.

Những con số này cho thấy, khi trợ cấp thất nghiệp trở nên hấp dẫn hơn, một số lao động có xu hướng duy trì tình trạng thất nghiệp có chủ đích thay vì tìm kiếm một công việc ổn định. Điều này có thể dẫn đến hệ lụy lớn hơn cho thị trường lao động trong dài hạn.

Một trong những vấn đề gây tranh cãi nhất hiện nay là mức trợ cấp thất nghiệp tối thiểu tại Hàn Quốc đang cao hơn mức lương thực tế của người lao động làm việc theo mức lương tối thiểu. Tính đến năm 2023, mức trợ cấp thất nghiệp tối thiểu hàng tháng là 1,89 triệu won, trong khi mức lương của người lao động hưởng lương tối thiểu làm việc 209 giờ mỗi tháng chỉ đạt 1,84 triệu won. Sự chênh lệch này vô tình tạo ra một động lực tiêu cực, khi một bộ phận người lao động có thể lựa chọn ở nhà hưởng trợ cấp thay vì đi làm. Điều này đặc biệt phổ biến trong nhóm lao động không chính thức, những người có hợp đồng ngắn hạn và dễ dàng đáp ứng điều kiện nhận trợ cấp thất nghiệp mà không cần cam kết với một công việc lâu dài.

Một chuyên gia tại Viện Fightersch nhận định: “Hệ thống này có thể khiến một số người mất đi động lực tìm việc làm thực sự. Khi biết rằng có thể nhận mức trợ cấp ngang bằng hoặc thậm chí cao hơn lương từ công việc toàn thời gian, họ sẽ ít có động lực quay trở lại thị trường lao động.”

So với các nước châu Âu, điều kiện nhận trợ cấp thất nghiệp của Hàn Quốc được cho là tương đối dễ dàng. Hiện tại, người lao động chỉ cần làm việc 180 ngày trong 18 tháng trước khi thất nghiệp là đủ điều kiện nhận trợ cấp. Trong khi đó, tại Đức, yêu cầu này là 12 tháng trong vòng 30 tháng, còn tại Thụy Sĩ là 12 tháng trong 24 tháng.

Sự khác biệt này đặt ra câu hỏi về tính hiệu quả của hệ thống. Một số chuyên gia cho rằng các điều kiện nhận trợ cấp tại Hàn Quốc đang quá lỏng lẻo, tạo điều kiện cho lao động hợp đồng ngắn hạn tận dụng chính sách thay vì cố gắng tìm kiếm công việc ổn định.

Một nhà nghiên cứu trong báo cáo chỉ ra: “Lao động hợp đồng có thể dễ dàng đáp ứng điều kiện hưởng trợ cấp mà không cần phải cam kết với một công việc dài hạn, trong khi những người tự nguyện nghỉ việc thì không đủ điều kiện. Điều này có thể dẫn đến một vòng lặp thất nghiệp lặp đi lặp lại, khi một số người chỉ làm việc đủ thời gian để tiếp tục nhận trợ cấp mà không thực sự có kế hoạch tìm việc làm bền vững.”

Trợ cấp thất nghiệp là một phần quan trọng trong hệ thống bảo trợ xã hội, giúp người lao động vượt qua giai đoạn khó khăn khi mất việc. Tuy nhiên, nếu không được thiết kế hợp lý, nó có thể vô tình làm giảm động lực tìm việc làm, khiến số lượng lao động không chính thức gia tăng và tạo ra gánh nặng tài chính lâu dài cho ngân sách nhà nước. Việc điều chỉnh chính sách theo hướng bền vững hơn, đảm bảo công bằng giữa người lao động và ngân sách xã hội, đồng thời hạn chế tối đa tình trạng lợi dụng hệ thống, sẽ là chìa khóa để duy trì một thị trường lao động lành mạnh tại Hàn Quốc.